Draagvlakonderzoek: Vlamingen willen meer keuze in uitvaartvormen

Bijna 9 op de 10 Vlamingen vinden dat mensen vrij moeten kunnen kiezen hoe ze afscheid nemen: via begraven, crematie of nieuwe uitvaartvormen zoals aquamatie. Academisch onderzoek van de Universiteit Antwerpen onder 3.275 Vlamingen heeft dit uitgewezen.

1 op de 5 Vlamingen zou aquamatie overwegen
Aquamatie – in Nederland wordt ‘resomeren’ gebruikt – is een alternatieve uitvaartmethode waarbij het lichaam niet wordt verbrand of begraven, maar versneld wordt afgebroken in een cilinder met warm water. 1 op de 5 Vlamingen zou aquamatie overwegen als die methode wettelijk wordt toegelaten. De studie laat volgens de onderzoekers zien dat er in Vlaanderen een duidelijk groeiend maatschappelijk draagvlak is om dergelijke nieuwe mogelijkheden, naast de bestaande uitvaartvormen, beschikbaar te maken.

Ontwikkelingen Vlaanderen
De resultaten van het onderzoek sluiten aan bij de ontwikkelingen die de uitvaartsector bij onze zuiderburen al langer laat zien. In Vlaanderen overlijden jaarlijks zo’n 65.000 mensen. Steeds meer Vlamingen kiezen voor crematie: in 12 jaar steeg het crematiepercentage in Vlaanderen van 63% (2013) naar 79% in 2025.

“De manier waarop we afscheid nemen verandert mee met de samenleving”, zegt Tom Wustenberghs, algemeen directeur van Pontes. Dit Intergemeentelijk Samenwerkingsverband (IGS) van 57 steden en gemeenten verzorgt als publieke en onafhankelijke partner in de uitvaartsector crematies, afscheidsplechtigheden en uitvaartmaaltijden. Pontes wil een brug vormen tussen de nabestaanden enerzijds en de uitvaartsector, de overheid en de samenleving anderzijds.

Aquamatie als bijkomende mogelijkheid
Keuzevrijheid, neutraliteit en sereniteit staan hierbij centraal, aldus Wustenberghs. “Voor ons draait het niet om mensen te overtuigen om voor aquamatie te kiezen. Wat wij willen, is dat families meer keuze krijgen. Aquamatie kan een bijkomende mogelijkheid zijn naast begraven en cremeren, zodat iedereen een afscheidsvorm kan kiezen die het best bij hem of haar past.”

40% Vlamingen positief tot zeer positief
Uit het draagvlakonderzoek van de Universiteit Antwerpen blijkt dat 40% van de Vlamingen vandaag al een positieve tot zeer positieve houding heeft tegenover aquamatie. Over alle leeftijden en genders heen. 34% staat er neutraal tegenover. Wanneer mensen wordt gevraagd of ze aquamatie zouden overwegen als het wettelijk mogelijk zou zijn, antwoordt bijna 1 op de 5 (18%) dat hij of zij dit zeker zou overwegen. Tegelijk geeft 48% van de respondenten aan nog onvoldoende te zijn geïnformeerd om een dergelijk beslissing te nemen.

Dat laatste wijst volgens de onderzoekers op een duidelijke openheid, maar ook op een behoefte aan correcte informatie. “Onze studie toont aan dat er in Vlaanderen wel degelijk een groeiend maatschappelijk draagvlak bestaat voor aquamatie”, zegt professor Sarah Van de Velde, verbonden aan het departement Sociologie van de Universiteit Antwerpen. “Wat opvalt, is dat er geen principiële afwijzing leeft tegenover aquamatie. Waar er terughoudendheid is, heeft die vooral te maken met persoonlijke gevoelens, vragen over de ecologische of financiële aspecten, of met hoe naasten daartegenover zouden staan. Tegelijk zien we een grote groep mensen die aangeeft nog onvoldoende geïnformeerd te zijn, wat toont dat het debat hierover nog in ontwikkeling is.” De studie toont aan dat vandaag bijna een kwart van de Vlamingen (24%) al bekend is met aquamatie.

Vrij kunnen kiezen
De studie benadrukt vooral het grote belang dat Vlamingen hechten aan keuzevrijheid. Bijna 9 op de 10 respondenten vinden dat inwoners vrij moeten kunnen kiezen tussen verschillende uitvaartvormen. Slechts een kleine minderheid (3%) is het daarmee oneens.

Voor Pontes vormt precies dat principe het uitgangspunt. Wustenberghs: “Uitvaarten zijn vandaag veel persoonlijker dan vroeger. Wat mensen belangrijk vinden, zijn vooral de persoonlijke betekenis van het afscheid, het praktisch gemak voor naasten en nabestaanden, en de betaalbaarheid. Traditie of religie spelen een kleinere rol dan vroeger. In zo’n context is het logisch dat ook de mogelijkheden evolueren.”

Introductie België richting 2028
Pontes profileert zich inmiddels als pionier in de Benelux op het vlak van aquamatie. Eind oktober 2025 stelde Pontes in Wilrijk het eerste aquamatietoestel van België voor, een belangrijke stap in een proefproject dat een innovatie betekent voor de Belgische uitvaartsector. Het samenwerkingsverband hoopt, afhankelijk van de onderzoeksresultaten en het wettelijke kader, aquamatie in de loop van 2028 als nieuwe uitvaartmogelijkheid in Vlaanderen te kunnen aanbieden. “Wij geloven dat innovatie in de uitvaartsector altijd moet vertrekken vanuit respect, wetenschappelijke onderbouwing en maatschappelijke dialoog”, besluit Wustenberghs. “Als publieke speler willen we daarin verantwoordelijkheid nemen en, samen met onze partners, zorgvuldig pionieren. Dit onderzoek toont dat daar in Vlaanderen ruimte voor is.”

Gesloten cilinder
Aquamatie is een uitvaarttechniek waarbij het stoffelijk overschot wordt afgebroken via alkalische hydrolyse. Daarbij wordt het lichaam in een gesloten cilinder geplaatst, die wordt gevuld met warm water en kaliumhydroxide. Onder hoge druk en een temperatuur van 150 à 160 graden breekt het lichaam op natuurlijke wijze af. Na 4 uur blijft een poreus beendergestel over dat, net als bij crematie, wordt vermalen tot as en meegegeven wordt aan de nabestaanden. Voor families verandert er dus weinig aan de beleving van het afscheid.

Internationaal
Internationaal wordt deze techniek al toegepast in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland. Begin vorige maand is het parlement in Schotland akkoord gegaan met de wetswijziging om resomeren wettelijk toe te staan.

In Vlaanderen wordt aquamatie momenteel nog onderzocht binnen een proefproject van Pontes, in samenwerking met universiteiten en onderzoeksinstellingen. Daarbij werken onderzoekers van KU Leuven onder meer aan aspecten als microbiologische veiligheid en de afbraak van ziekteverwekkers, terwijl de Universiteit Antwerpen de milieutechnische en ecologische aspecten bestudeert. De resultaten van deze studie worden naar verwachting binnen een paar maanden bekend.

Nederland
In Nederland is resomeren opgenomen in het wetsvoorstel dat na advisering door de Raad van State naar de Tweede Kamer zal gaan. Op vragen over de stand van zaken rond de modernisering van de Wet op de lijkbezorging die D66-Kamerlid Renilde Huizenga eind februari stelde, moet het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) nog terugkomen.