Humaan composteren als experiment (Ton van der Leun)

Onlangs bezocht ik een dag van IVN Natuureducatie. Natuurlijk ook ingeschreven op een paar ‘werkwinkels’. Ik naar ‘composteren’. Kort gezegd: organisch afval uit tuin en keuken zodanig behandelen dat het vergaat. Dan ontstaat een goedje dat we compost noemen. En dat is dan weer goed voor de tuin. Aanbevelenswaardig, dat composteren, al is het wel meer dan je aardappelschillen en herfstbladeren op een hoop gooien.

Er moet soms wat kalk bij en je moet het met een riek een aantal keren omdraaien. Daarmee zorg je ervoor dat er wormen in kunnen komen en de wind erlangs kan waaien. Er moet vooral variatie in die hoop zitten. Het verrottingsproces leidt tot warmteontwikkeling. En de geurtjes dan? Dat valt heel erg mee.

Alles wat je nodig hebt: enige ruimte, wat kalk en een riek. Grote voordelen: geen groen in de container, die naar weet ik waar brengen om bewerkt te worden en via nog een aantal circuits terug te keren in een plastic compostzak in het tuincentrum. Die cyclus kan dus véél korter, in eigen tuin of balkon.

Een paar dagen later las ik over veraarden. Ook een soort composteren, maar dan van menselijke lichamen. Overgewaaid uit de Verenigde Staten. Overleden lichamen worden bovengronds in een cocon gelegd. Het lijf wordt vochtig gehouden, zuurstof kan erbij, wat stro, blaadjes en takjes erover vanwege de esthetica en dan afwachten. Volgens de pleitbezorgers verandert dat menselijk lichaam in een aantal weken in menselijke reststoffen.

Aanleiding voor de Nederlandse belangstelling? De nieuwe wet Bestemming Lichamen van Overledenen is in aantocht en biedt mogelijk ruimte voor nieuwe vormen van lijkbezorging. Zoals het een serieuze regering betaamt, is de nieuwe wet (wél) voorgelegd aan instanties en belangenclubs die hun zegje erover mogen doen. Om te kunnen adviseren over het al of niet opnemen van humaan composteren in de nieuwe wet, heeft de Gezondheidsraad het proces getoetst op ‘waardigheid, veiligheid en duurzaamheid’.

De waardigheid lijkt oké te zijn, maar de andere twee aspecten kunnen onvoldoende worden beoordeeld. Veraarden is in 13 staten in de VS toegestaan, maar dat heeft niet geleid tot afdoende wetenschappelijke onderbouwing. Dat past in de trend dat wetenschap minder belangrijk aan het worden is aan de overkant van de plas. Kortom: de Raad adviseert om het humaan composteren (nog) niet op te nemen in de nieuwe wet. Er zijn zorgen over mogelijke ziektekiemen en er is onduidelijkheid wat je met de reststoffen mag en kan. Wel wordt gesuggereerd om op experimentele basis onderzoek te doen.

Ik ben benieuwd of begraafplaatsen zich massaal aanmelden voor een dergelijk experiment…

Ton van der Leun is voorzitter van de stichting Begraafplaats Vredehof