Eerste proeven met resomeren in België positief

De eerste proeven met resomeren in België – of aquamaties zoals onze zuiderburen dit proces noemen – zijn positief verlopen. De restvloeistof blijkt biologisch goed afbreekbaar, zo hebben onderzoekers van de Universiteit Antwerpen vastgesteld. Ook is in de resterende vloeistof geen menselijk DNA aangetroffen. Met deze resultaten levert het proefproject een belangrijke eerste wetenschappelijke onderbouwing voor aquamatie als mogelijke bijkomende uitvaartvorm in Vlaanderen, stellen de initiatiefnemers.

Correct en respectvol
De proeven met aquamatie waren in Wilrijk (Antwerpen) op een locatie van Pontes. Dit Intergemeentelijk Samenwerkingsverband van 57 steden en gemeenten verzorgt als publieke en onafhankelijke partner in de uitvaartsector crematies, afscheidsplechtigheden en uitvaartmaaltijden. “Deze eerste resultaten zijn belangrijk, omdat ze ons helpen om aquamatie wetenschappelijk te onderbouwen”, zegt Tom Wustenberghs, algemeen directeur van Pontes. “Voor ons is een nieuwe uitvaartvorm alleen mogelijk als ze correct, respectvol en verantwoord kan gebeuren. Daarom willen we elk onderdeel van het proces zorgvuldig onderzoeken.”

Aquamatie is een nieuwe uitvaarttechniek waarbij het lichaam niet wordt begraven of verbrand, maar via water en alkalische hydrolyse wordt afgebroken in een gesloten metalen cilinder. Na afloop blijven botresten over die, net als bij crematie, worden vermalen tot as en aan de nabestaanden kunnen worden meegegeven in een urn. De proeven stonden onder begeleiding van experts van het Schotse bedrijf Resomation, dat de aquamatietoestellen bouwt.

Gunstige waarden
Een belangrijk aandachtspunt in het proefproject is de samenstelling en bestemming van de restvloeistof die na aquamatie overblijft. “We kunnen stellen dat die biologisch goed afbreekbaar is”, zegt onderzoeker Koen Goossens van Universiteit Antwerpen. “De resultaten tonen zeer gunstige waarden. Voor verschillende parameters zitten de metingen onder de detectielimiet, wat wijst op een goede biologische afbreekbaarheid.”

Ook Aquafin, expert in waterzuivering in Vlaanderen, beoordeelt de eerste resultaten positief. “De waarden uit het onderzoek zien er veelbelovend uit”, zegt Birgit De Bock, manager research & development. “Op basis van deze eerste gegevens is het veilig om de restvloeistof naar de waterzuivering af te voeren. Het gaat om goed biologisch afbreekbaar restwater. Ook met het oog op de strengere Europese normen rond waterzuivering, die de komende jaren verder worden vertaald naar Vlaanderen, zijn deze eerste resultaten alvast geruststellend.”

Volledig afgebroken
Daarnaast werd er dus geen menselijk DNA aangetroffen in de restvloeistof. “Dat wordt zoals verwacht volledig afgebroken tijdens het aquamatieproces”, zegt professor Paul Herijgers van KU Leuven. “We gaan ervan uit dat dit in de volgende proefaquamaties ook het geval is.” Wustenberghs vult aan: “Dat is ook maatschappelijk belangrijk. Na aquamatie blijven alleen de botresten over, die aan de nabestaanden worden meegegeven in de vorm van as.”

Verdere analyses volgen
De eerste resultaten zijn weliswaar positief, maar vormen geen eindpunt. De komende maanden volgen meer proefaquamaties. Daarmee willen Pontes en de betrokken partners nagaan of de eerste goede bevindingen worden bevestigd over een bredere reeks tests. Het verslag over die proefaquamaties wordt in het najaar verwacht, zodat nog dit jaar het wetenschappelijke eindrapport kan worden opgemaakt.

Het proeftraject is een samenwerking tussen Pontes, KU Leuven, Universiteit Antwerpen, Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) en Aquafin. De pilot moet duidelijkheid verschaffen aan welke voorwaarden aquamatie in Vlaanderen moet voldoen. Pontes hoopt, afhankelijk van de onderzoeksresultaten, op een regelgevend kader waarbij aquamatie als nieuwe uitvaartmogelijkheid in Vlaanderen kan worden toegelaten.

Pioniersrol
Pontes stelde eind oktober 2025 in Wilrijk het eerste aquamatietoestel van België voor. Het proefproject wordt van nabij opgevolgd door wetenschappelijke partners en verloopt in overleg met overheden en gespecialiseerde instanties. Aquamatie wordt internationaal al toegepast in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland. Ook met landen waar de techniek al verder staat, wordt kennis gedeeld.

De nieuwe resultaten sluiten aan bij het bredere maatschappelijk debat over keuzevrijheid in uitvaart. Uit recent onderzoek van de Universiteit Antwerpen bleek dat bijna 9 op de 10 Vlamingen keuzevrijheid in uitvaartvormen belangrijk vinden. 4 op de 10 staan positief tot zeer positief tegenover aquamatie en 1 op de 5 zou de methode vandaag al overwegen als ze wettelijk mogelijk was.

“Wij zien aquamatie niet als een vervanging van begraven of crematie”, besluit Wustenberghs. “Het gaat om een mogelijke bijkomende keuze. Vandaar dat we dit traject zorgvuldig, transparant en wetenschappelijk onderbouwd verderzetten. Innovatie in de uitvaartsector vraagt tijd, respect en vertrouwen.”