Door Anita van Loon, directeur Uitvaartstichting Hilversum
Ik lees net dat er in Nederland in 2023 ruim 169.000 mensen zijn overleden en dat er ruim 4.400 begraafplaatsen zijn. En 68% van deze overledenen kiest voor cremeren, er worden lichamen ter beschikking gesteld van de wetenschap en er gaan lichamen terug naar hun vaderland. Kortom in 2023 zijn er 50.000 mensen begraven. Hoe zonde, dat al die mooie gebouwen op al die prachtige begraafplaatsen leegstaan al die dagen, al die uren. Niet gebruikt worden. En je weet: als iets niet gebruikt wordt, gaat het in kwaliteit achteruit.
Voor mij is een begraafplaats, met de bijzondere gebouwen die daar staan, veel meer dan een plek waar we een dierbare naar de laatste rustplaats brengen. Het is een plaats waar het leven en de dood samenkomen, elkaar ontmoeten. We wandelen met onze kinderwagen over de begraafplaats en genieten van de prachtige kleuren van de herfst. Op enig moment zag ik iemand op de Zuiderhof die zijn vrouw leerde fietsen. Ook heb ik een fitnessleraar die vroeg in de ochtend de zo mooi door Dudok ontworpen galerij op deze begraafplaats gebruikt om te trainen. Stilteyoga op de zolder, of in de aula. Een training, een workshop, of zomaar een plek van ontmoeten, van samenkomen, herdenken, in stilte zijn.
Ben ik hiermee respectloos? Nee toch? Hoe mooi is het als de klanken van een prachtig pianospel weerklinken op de begraafplaats. Als fotografen of filmploegen sfeerbeelden en opnames maken op die unieke plek vol historie. Zo ben ik nu geïnspireerd door de rituelen rondom andere culturen. Door de islamitische gemeenschap die bij het graf van hun dierbare samenkomt, viert, eet en drinkt. De kinderen zijn erbij, een herdenking, een verjaardag of iets anders.
Hoe leuk zou het zijn, als er straks op die mooie natuurlijke en reguliere begraafplaatsen meer plekken komen om samen te zijn. Je boterham te eten tussen de middag. Een ‘mijmerbank’ staat op een bomenweide op een van onze begraafplaatsen. Een bank in een cirkelachtige vorm, waar je elkaar kunt zien en om je heen kunt kijken. En om je heen staan prachtige bomen, familiebomen waar men de as een plek voor het leven kan geven. Inmiddels hebben we een aantal Huiskamers, plekken van ontmoeten, die multifunctioneel zijn, maar waar je iedere dag tussen tien en vier uur welkom bent voor een ontmoeting, 365 dagen lang. Ook op die ‘lastige’ dagen waar je een dierbare zo mist. Of omdat je simpelweg eenzaam bent.
In de avonduren kan de VVE hier vergaderen, of is er een rouwcafé voor jongeren door jongeren. Maar ook de herdenking van je dierbare overledene op zijn of haar geboorte- of sterfdag kan hier ‘gevierd’ worden. Dichtbij dat mooie plekje, waar je zo vaak naar toe gaat, omdat hij of zij voor altijd in je hart zit.
Probeer eens vol verwondering om je heen te kijken en je ziet zoveel meer!
Deze column stond eerder in Vakblad Uitvaart 6/2025
